Félicien Kabuga Yaguye mu Buholandi Ari mu Bitaro
Félicien Kabuga, wari umunyemari ukomeye cyane mu Rwanda akaba yarashinjwaga kugira uruhare rukomeye muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, yitabye Imana aguye i Hague mu Buholandi. Amakuru y'urupfu rwe yemejwe n’itangazo ryasohowe n’Urwego Mpuzamahanga Rwasigariyeho Inkiko Zicungira Ibyaha (IRMCT).
Itangazo rya IRMCT ryamenyekanye ku wa Mbere rivuga ko Kabuga yaguye mu bitaro i Hague aho yari arwariye. Umuyobozi w’urwo rwego, Umujaji Graciela Gatti Santana, yahise ategeka ko hakorwa iperereza ryega ku miterere n’icyateye urupfu rwe, iryo perereza rikaba ryashinzwe Umujaji Alphons Orie.
Imyaka yo Kwihishahisha n'Itegebwa ryo gufatwa
Kabuga yari afungiwe mu Kigo cy’Imiryango Ibuze (UNDU) i Hague kuva mu Ukuboza 2020, nyuma yo gufatirwa mu Bufaransa muri Gicurasi uwo mwaka (2020). Icyo gihe yari amaze imyaka hafi 25 yihishahisha akoresha amanyanga n’izina ry’ibinyoma.
Inyandiko yo kumuta muri yombi yari yarashyizweho n’Urukiko Mpuzamahanga Mpanabyaha Rwashyiriweho u Rwanda (ICTR) kuva ku wa 29 Mata 2013, ndetse Leta zunze ubumwe za Amerika zari zaramushyiriyeho igihembo cy’amadolari ya Amerika miliyoni 5 ku muntu wese utanga amakuru yatuma afatwa.
Kabuga yashinjwaga ibyaha bikomeye birimo:
- Jenoside
- Umugambi wo gukora Jenoside
- Gushishikariza abantu gukora Jenoside mu buryo butaziguye n'ubw'idini
- Ibyaha byonona inyoko-muntu (byibasiye inyoko-muntu) birimo gutoteza, kurimbura, n’ubwicanyi bwakozwe muri Jenoside yo mu 1994.
Ihagarikwa ry'Urubanza n'Ikirombe cy'Ubuzima bwe
Urubanza rwa Kabuga rwatangiye ku mugaragaro ku wa 29 Nzeri 2022. Ariko, imiburanishirize yaje guhagarikwa nyuma y’aho abajaji basanze ubuzima bwe bwarasenyutse cyane ku buryo adashobora gukurikirana urubanza (unfit to stand trial).
Ku wa 8 Nzeri 2023, Ishami ry’Ibanze ry’Urukiko ryafashe umwanzuro wo guhagarika urubanza rwe bacyeje (indefinite stay of proceedings), nyuma y'umwanzuro w’Icyumba cy’Ubujurijwe wari wasohotse ukwezi kwasize. Icyo gihe urukiko rwasabye ko aguma afunzwe mu gihe hagishakishwa igihugu cyamwakira mu buryo bw'agateganyo.
Intambara yo Gushaka Igihugu Kimwakira
Nyuma y’aho urubanza rwe ruhagarikiwe, habayeho ibiganiro byo gushaka igihugu cyamwakira. U Rwanda rwari rwaragaragaje ko rwiteguye kumwakira, rugaragaza ko rwamuryamana rukamuha n’ubuvuzi buhagije, ariko abanyamategeko ba Kabuga n’umuryango we bacyanze bavuga ko afite ubuzima bwiyongera kandi ko bamutwara mu gihugu cy'u Burayi nk'u Bufaransa.
Nyamara, nta gihugu cy’u Burayi cyigeze cyemera kumwakira, ndetse n’ubutegetsi bw’u Buholandi bwanze ko arekurwa ngo agume ku butaka bwabwo. Abashinjacyaha ba IRMCT bagaragaje ko ibyaha bya Jenoside yashinjwaga byatumye bitashoboka ko ibihugu by’u Burayi bimubabarira cyangwa ngo bimuhe uburenganzira nk'ubw'impunzi hashingiwe ku mategeko yabyo.
Iherezo ry'Amateka
Félicien Kabuga yitabye Imana urubanza rwe rutageze ku mwanzuro wa nyuma w’urukiko kubera ibibazo by’ubuzima, ibi bikaba bisize agahinda mu barokotse Jenoside yakorewe Abatutsi batabonye umwanzuro w’ubutabera bwa nyuma kuri uyu mugabo wafatwaga nka "Umutera-nkunga mukuru" wa Jenoside.
_1.webp)
Comments
Post a Comment